Alkohol i prawo

Kluczowym dokumentem definiującym politykę wobec alkoholu jest Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (z późn. zm.). Ustawa definiuje m.in. zasady sprzedaży napojów alkoholowych, kwestię ich promocji i reklamy oraz cele i zadania Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

Samorządy a alkohol

Art. 41 ustawy stanowi, że prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu należy do zadań własnych gmin.

Rada gminy co roku uchwala gminny program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, stanowiący część strategii rozwiązywania problemów społecznych. Wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) powołują gminne komisje rozwiązywania problemów alkoholowych, w skład których wchodzą osoby przeszkolone w zakresie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.

Zgodnie z art. 12 ustawy to rada gminy ustala w drodze uchwały liczbę punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa) na terenie miasta. Samorządy uchwalają zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Ustawodawca zastrzegł, że liczba punktów sprzedaży alkoholu oraz ich usytuowanie powinny być dostosowane do potrzeb ograniczania dostępności alkoholu.

Obrót i sprzedaż alkoholu

sklep-z-alkoholem

Na podstawie art. 9 ustawy obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości powyżej 18% alkoholu może być prowadzony tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez ministra właściwego do spraw gospodarki, a napojami o zawartości do 18% alkoholu – tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez marszałka województwa. Za wydanie zezwoleń są pobierane opłaty.

Sprzedaż detaliczna napojów alkoholowych, zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, prowadzi się w punktach sprzedaży. Gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych.

Środki na rozwiązywanie problemów alkoholowych

Co roku na wydatki związane z realizacją Narodowego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych przeznacza się 1% podatku akcyzowego od wyrobów alkoholowych. Pieniądze te mają umożliwiać świadczenie różnych form pomocy dla osób uzależnionych i ich rodzin, działalność informacyjną i wychowawczą, kształcenie specjalistów i prowadzenie badań naukowych nad problemami alkoholowymi.

Z kolei samorządy pozyskują środki na finansowanie działań wynikających z gminnych programów, pobierając opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Wysokość opłaty jest uzależniona od zawartości procentowej sprzedawanego alkoholu.

Reklama napojów alkoholowych

Ustawa zakazuje reklamy i promocji napojów alkoholowych, z wyjątkiem piwa. W przypadku piwa wprowadzono jednak pewne obostrzenia. Reklama nie może być kierowana do małoletnich ani ich przedstawiać. Zabronione jest łączenie spożywania alkoholu ze sprawnością fizyczną bądź kierowaniem pojazdami i wywoływanie skojarzeń z atrakcyjnością seksualną, relaksem, nauką i pracą oraz sukcesem zawodowym lub życiowym. W reklamie nie można zachęcać do nadmiernego spożycia piwa, ani podkreślać wysokiej zawartości alkoholu w napojach alkoholowych jako cechy wpływającej pozytywnie na jakość produktu. Reklama nie może zawierać stwierdzeń, że alkohol posiada właściwości lecznicze, jest środkiem stymulującym, uspokajającym lub sposobem rozwiązywania konfliktów osobistych.

Reklamy i promocji piwa w telewizji, radiu, kinie i teatrze nie można prowadzić w godzinach 6.00-20.00. Zabroniona jest reklama w prasie młodzieżowej i dziecięcej, na okładkach dzienników i czasopism. Do prowadzenia reklamy piwa można użyć słupów i tablic reklamowych pod warunkiem, że 20% powierzchni reklamy zajmować będą widoczne i czytelne napisy informujące o szkodliwości spożycia alkoholu lub o zakazie sprzedaży alkoholu małoletnim.

Zakazy dotyczące sprzedaży i spożywania alkoholu

Alkoholu nie można sprzedawać osobom do lat 18 oraz tym, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości. Ustawa wprowadza zakaz sprzedaży, podawania i spożywania alkoholu w szkołach i placówkach opiekuńczych, zakładach pracy, w środkach komunikacji publicznej (z wyjątkiem wagonów restauracyjnych i bufetów w pociągach, gdzie można spożywać niskoprocentowe napoje) oraz na ulicach, placach i parkach.

Ponadto ustawa stanowi, że „w innych niewymienionych miejscach, obiektach lub na określonych obszarach gminy, ze względu na ich charakter, rada gminy może wprowadzić czasowy lub stały zakaz sprzedaży, podawania, spożywania oraz wnoszenia napojów alkoholowych”.